Thứ Ba, 2 tháng 4, 2024

Điều 268. Thẩm quyền xét xử của Tòa án

Điều 268. Thẩm quyền xét xử của Tòa án

1. Tòa án nhân dân cấp huyện và Tòa án quân sự khu vực xét xử sơ thẩm những vụ án hình sự về tội phạm ít nghiêm trọngtội phạm nghiêm trọng và tội phạm rất nghiêm trọngtrừ những tội phạm:

a) Các tội xâm phạm an ninh quốc gia;

b) Các tội phá hoại hòa bình, chống loài người và tội phạm chiến tranh;

c) Các tội quy định tại các điều 123, 125, 126, 227, 277, 278, 279, 280, 282, 283, 284, 286, 287, 288, 337, 368, 369, 370, 371, 399 và 400 của Bộ luật Hình sự;

d) Các tội phạm được thực hiện ở ngoài lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

2. Tòa án nhân dân cấp tỉnh và Tòa án quân sự cấp quân khu xét xử sơ thẩm những vụ án:

a) Vụ án hình sự về các tội phạm không thuộc thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp huyện và Tòa án quân sự khu vực;

b) Vụ án hình sự có bị cáo, bị hại, đương sự ở nước ngoài hoặc tài sản có liên quan đến vụ án ở nước ngoài;

c) Vụ án hình sự thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án nhân dân cấp huyện và Tòa án quân sự khu vực nhưng có nhiều tình tiết phức tạp khó đánh giá, thống nhất về tính chất vụ án hoặc liên quan đến nhiều cấp, nhiều ngành; vụ án mà bị cáo là Thẩm phán, Kiểm sát viên, Điều tra viêncán bộ lãnh đạo chủ chốt ở huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc Trung ương, người có chức sắc trong tôn giáo hoặc có uy tín cao trong dân tộc ít người.

“Điều 268. Thẩm quyền xét xử của Tòa án

1. Tòa án nhân dân khu vực xét xử sơ thẩm những vụ án hình sự về tội phạm ít nghiêm trọng, tội phạm nghiêm trọng, tội phạm rất nghiêm trọngtội phạm đặc biệt nghiêm trọng mà mức cao nhất của khung hình phạt do Bộ luật Hình sự quy định đến 20 năm tù.

2. Tòa án nhân dân cấp tỉnh xét xử sơ thm những vụ án:

a) Vụ án hình sự về các tội phạm không thuộc thẩm quyền của Tòa án nhân dân khu vực;

b) Vụ án hình sự thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án nhân dân khu vực nhưng có nhiều tình tiết phức tạp, liên quan đến nhiều cấp, nhiều ngành, dư luận xã hội đặc biệt quan tâm; vụ án mà khi xử lý có ảnh hưởng đến chính trị, đối ngoại; vụ án mà người phạm tội là cán bộ lãnh đạo chủ chốt từ cấp tỉnh trở lên, người có chức sắc trong tôn giáo hoặc có uy tín cao trong dân tộc thiểu số.

Chánh án Tòa án nhân dân tối cao chủ trì, phối hợp với Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao quy định chi tiết điểm này.

3. Tòa án quân sự khu vực xét xử sơ thẩm những vụ án hình sự về tội phạm ít nghiêm trọng, tội phạm nghiêm trọng tội phạm rất nghiêm trọng, trừ tội phạm, vụ án:

a) Các tội xâm phạm an ninh quốc gia;

b) Các tội phá hoại hòa bình, chống loài người và tội phạm chiến tranh;

c) Các tội quy định tại các điều 123, 125, 126, 227, 277, 278, 279, 280, 282, 283, 284, 286, 287, 288, 337, 368, 369, 370, 371, 399 và 400 của Bộ luật Hình sự;

d) Các tội phạm được thực hiện ở ngoài lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam;

đ) Vụ án hình sự có bị cáo, bị hại, đương sự ở nước ngoài hoặc tài sản có liên quan đến vụ án ở nước ngoài.

4. Tòa án quân sự cấp quân khu xét xử sơ thẩm những vụ án:

a) Vụ án hình sự về các tội phạm không thuộc thẩm quyền của Tòa án quân sự khu vực;

b) Vụ án hình sự thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án quân s khu vực nhưng có nhiều tình tiết phức tạp khó đánh giá, thống nhất về tính chất vụ án hoặc liên quan đến nhiều cấp, nhiều ngành; vụ án mà bị cáo là Thẩm phán, Kiểm sát viên, Điều tra viên, cán bộ lãnh đạo chủ chốt từ cấp tỉnh, Trung đoàn trưởng và tương đương trở lên, người có chức sắc trong tôn giáo hoặc có uy tín cao trong dân tộc thiểu số.”.Luật số 99/2025/QH15

(trích BLTTHS năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2021)


DẤU HIỆU PHÁP LÝ :

Luật số 99/2025/QH15 , đây là một nội dung sửa đổi/cập nhật quan trọng so với quy định cũ của Điều 268 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015. Điểm khác biệt lớn nhất nằm ở việc mở rộng thẩm quyền cho Tòa án nhân dân khu vực và thay đổi các tiêu chí phân cấp.

Dưới đây là phân tích chi tiết các điểm mới và trọng tâm trong quy định này:


1. Tòa án nhân dân khu vực: Mở rộng thẩm quyền đáng kể

Theo quy định này, năng lực xét xử của cấp khu vực (tương đương cấp huyện trước đây) đã được nâng lên rất mạnh:

  • Về loại tội phạm: Được xét xử cả 4 loại (Ít nghiêm trọng, Nghiêm trọng, Rất nghiêm trọng và Đặc biệt nghiêm trọng).
  • Về mức hình phạt: Được quyền xét xử các tội phạm có khung hình phạt cao nhất lên đến 20 năm tù.
    • Lưu ý: Đây là bước tiến mới, vì trước đây cấp huyện thường không xử lý các tội đặc biệt nghiêm trọng có mức án cao như vậy.

2. Tòa án nhân dân cấp tỉnh: Tập trung vào tính chất đặc thù

Tòa án cấp tỉnh không còn chỉ chia theo mức độ hình phạt mà tập trung vào độ phức tạp và đối tượng đặc biệt:

  • Vụ án phức tạp: Liên quan đến nhiều ngành, nhiều cấp, dư luận xã hội quan tâm hoặc có yếu tố chính trị, đối ngoại.
  • Đối tượng đặc biệt: Người phạm tội là cán bộ lãnh đạo chủ chốt (từ cấp tỉnh trở lên), chức sắc tôn giáo hoặc người có uy tín cao trong dân tộc thiểu số.
  • Vai trò "Quét vét": Xét xử tất cả các vụ án không thuộc thẩm quyền của Tòa án khu vực (ví dụ: các tội có khung hình phạt Chung thân, Tử hình hoặc các tội xâm phạm an ninh quốc gia).

3. Thẩm quyền của Tòa án Quân sự: Phân định rõ ràng

Hệ thống Tòa án quân sự có sự phân chia thẩm quyền dựa trên cả loại tội phạm và địa giới thực hiện:

Tòa án quân sự khu vực (TAQS KV):

Xét xử hầu hết các tội đến mức "Rất nghiêm trọng", nhưng loại trừ 5 nhóm trường hợp (Khoản 3):

  • Các tội xâm phạm an ninh quốc gia, chống loài người.
  • Một danh mục dài các điều luật cụ thể (Điều 123 - Giết người, các tội về ma túy, vũ khí quân dụng...).
  • Yếu tố nước ngoài (phạm tội ở nước ngoài, có bị cáo/bị hại/tài sản ở nước ngoài).

Tòa án quân sự cấp quân khu:

  • Xét xử các vụ án mà TAQS KV không được làm (các tội loại trừ ở trên).
  • Các vụ án khó đánh giá tính chất.
  • Đối tượng đặc biệt trong quân đội: Bị cáo là Thẩm phán, Kiểm sát viên, Điều tra viên, cán bộ lãnh đạo từ cấp Trung đoàn trưởng trở lên...

4. Bảng so sánh nhanh để nhận diện thẩm quyền

Cấp Tòa án

Mức hình phạt/Loại tội phạm chính

Đối tượng/Tính chất đặc biệt

Tòa khu vực

Đến 20 năm tù

Các vụ án thông thường, ít phức tạp.

Tòa cấp tỉnh

Trên 20 năm, Chung thân, Tử hình

Cán bộ tỉnh trở lên, chức sắc tôn giáo, yếu tố đối ngoại.

Tòa QS khu vực

Đến Rất nghiêm trọng

Quân nhân, người trong quân đội (trừ nhóm tội đặc thù).

Tòa QS quân khu

Đặc biệt nghiêm trọng & tội đặc thù

Trung đoàn trưởng trở lên, Thẩm phán, Kiểm sát viên.


Một số lưu ý quan trọng:

1.     Tính thống nhất: Việc xác định thẩm quyền này phải có sự phối hợp giữa Chánh án TAND Tối cao và Viện trưởng VKSND Tối cao để hướng dẫn chi tiết, tránh xung đột thẩm quyền.

2.     Yếu tố nước ngoài: Hiện nay, gần như tất cả các vụ án có yếu tố nước ngoài (người hoặc tài sản) đều được đưa lên cấp Tỉnh/Quân khu để đảm bảo tính chính xác và thực hiện các thủ tục tương trợ tư pháp quốc tế.

Quy định này cho thấy xu hướng đẩy mạnh việc giải quyết vụ án tại cơ sở (cấp khu vực) nhưng vẫn giữ quyền kiểm soát chặt chẽ đối với các vụ án nhạy cảm hoặc có tác động xã hội lớn ở cấp cao hơn.

Luật Gia Vlog - Kiettan Nguyen-tổng hợp & phân tích
TÀI LIỆU THAM KHẢO :
(đang cập nhật)
VĂN BẢN LIÊN QUAN :
(đang cập nhật)

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét